حلالیتطلبی
حَلالیَّتْطَلَبی یا اِسْتِحْلال به معنای حلالیت خواستن[۱] در مورد حق مالی و غیرمالی است که از دیگری بر عهده انسان باشد.[۲] حقوق مالی مانند غصب و کمفروشی؛ و حقوق غیرمالی مانند غیبت.[۳] به گفته فقیهان حلالیت طلبیدن در حق مالی واجب است[۴] اما در مورد حقوق غیرمالی برخی آن را واجب و برخی مباح دانستهاند.[۵] همچنین حلالیت طلبیدن در مواردی که مفسدهای (هر چیز زیانآور) در پی داشته باشد، برخی مکروه[۶] و برخی حرام[۷] دانستهاند.
در قرآن نیز حلالیتطلبی به معنای رهایی از قید و بند (حقی) است که بر عهده انسان قرار دارد.[۸] داشتن حُسن نیت، اخلاص، صبر تا پایان کسب رضایت، ترک عذرتراشی و بهانهجویی، پشیمانی قلب و بهموقعبودن را از شرایط حلالیتطلبی در قرآن دانستهاند.[۹]
در روایات اسلامی بر عدم تأخیر در حلالیتطلبی تأکید شده است، چرا که اگر فرد خطاکار در دنیا حلالیت نطلبد، خداوند در روز جزا از خوبیهای او برداشته و به خوبیهای کسی که حقش ضایع شده، اضافه میکند و اگر عمل نیکی نداشته باشد، از گناهان مظلوم برداشته و به گناهان ظالم اضافه مینماید.[۱۰]
حلالیتطلبیدن از دیگران اختصاص به زمان و مکان خاصی ندارد ولی چون درباره برخی عبادات مهم مانند انجام مناسک حج تأکید شده که حقالناسی برعهده انسان نباشد[۱۱] مردم تصورشان بر این است که فقط در چنین مواردی باید حلالیت بطلبند و یا پیش از سفرهای زیارتی دیگر.[۱۲]
پانویس
- ↑ دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه «حلالی خواستن»؛ معین، لغتنامه، ۱۳۸۶ش، ذیل واژه «استحلال».
- ↑ انصاری، الموسوعة الفقهیة المیسرة، ۱۴۲۴ق، ج۲، ص۲۷۹.
- ↑ انصاری، الموسوعة الفقهیة المیسرة، ۱۴۲۴ق، ج۲، ص۲۸۰.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۹۸۱م، ج۴۱، ص۱۱۲.
- ↑ امام خمینی، استفتائات، ۱۳۹۲ش، ج۵، ص۵۹۵، م۶۷۶۹.
- ↑ امام خمینی، استفتائات، ۱۳۹۲ش، ج۵، ص۵۹۵، م۶۷۷۰.
- ↑ خویی، منهاج الصالحین، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۱۱.
- ↑ کریمیان، «عذرخواهی و حلالیتطلبی آداب و آثار آن»، ص۶.
- ↑ کریمیان، «عذرخواهی و حلالیتطلبی آداب و آثار آن»، ص۶.
- ↑ حقی، روحالبیان، دارالفکر، ج۲، ص۱۶۷.
- ↑ «آداب سفر حج»، پرتال جامع علوم انسانی.
- ↑ «آداب سفر حج»، پرتال جامع علوم انسانی.
منابع
- امام خمینی، سید روحالله، استفتائات، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۲ش.
- انصاری، محمدعلی(خلیفه شوشتری)، الموسوعة الفقهیة المیسّرة، قم، موسسه فکر اسلامی، ۱۴۲۴ق.
- حقی، اسماعیل، روحالبیان، بیروت، دارالفکر، بیتا.
- خویی،سید ابوالقاسم، منهاج الصالحین، قم، مدینة العلم، ۱۴۱۰ق.
- دهخدا، علیاکبر و دیگران، لغتنامه، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم، ۱۳۷۷ش.
- کریمیان، حسین، «عذرخواهی و حلالیتطلبی آداب و آثار آن»، روزنامه کیهان، تاریخ۱۳۹۵/۷/۱۰.
- معین، محمد، لغتنامه، تهران، اَدِنا، چاپ چهارم،۱۳۸۶ش.
- نجفی، محمدحسن، جَواهر الکلام فی شرحِ شرائعِ الاسلام، تصحیح عباس قوچانی و علی آخوندی، بیروت، دارُ اِحیاء التُّراثِ العربی، چاپ هفتم، ۱۹۸۱م.